RBI New Rule :देशभरात बँकांमध्ये खाते असणारे कितीही असोत, पण RBI एखादा नवा नियम जाहीर करतो तेव्हा लोकांचा कान तिकडे आपोआप लागतो. कारण या नियमांचा थेट संबंध लोकांच्या खिशाशी आणि दैनंदिन बँक व्यवहाराशी असतो. आजही अशीच एक महत्त्वाची माहिती समोर आली आहे. MPC च्या बैठकीत व्याजदर वाढणार की कमी होणार, याकडे सगळ्यांचं लक्ष लागलं असतानाच, त्याआधी रिझर्व्ह बँकेने दोन मोठे बदल जाहीर केले आहेत. सकाळी साडेनऊ वाजल्यापासूनच बँकिंग क्षेत्रातल्या या बदलांची चर्चा गल्लोगल्लीत सुरू आहे आणि साध्या माणसाला याचा काय फायदा होणार हे जाणून घेण्याची उत्सुकता वाढली आहे.
आरबीआय गव्हर्नर संजय मल्होत्रा आज सकाळी 10 वाजता MPC च्या निर्णयांची घोषणा करणार आहेत, पण त्यापूर्वीच आलेल्या दोन नियमांमुळे लोकांना अक्षरशः सुखद धक्का बसला आहे. कारण हे बदल साध्या माणसाला थेट आराम देणारे आहेत. ज्याला बँकेत किमान बॅलन्स राखायला त्रास होतो, बँकिंग शुल्क किती आकारलं जातं याची चिंता असते, किंवा शून्य-बॅलन्स खाती उघडण्यावरच्या मर्यादा आड येतात अशा लाखो लोकांना आता मोठा दिलासा मिळणार आहे.
रिझर्व्ह बँकेने BSBD म्हणजेच बेसिक सेव्हिंग्ज बँक डिपॉझिट खात्याबाबतचा नियम बदलून टाकलाय. आधी ही खाती कमी उत्पन्न गटासाठीच असतात असा समज होता, पण आता RBI ने साफ सांगितलं की हे खाते कोणताही ग्राहक उघडू शकतो. त्यात सगळ्यात मोठी गोष्ट म्हणजे हे खाते पूर्णपणे शून्य बॅलन्सवर चालेल. किमान शिल्लक राखावीच लागेल हा बोजा संपला. आणि यावर कोणतंही लपलेलं शुल्कही लावता येणार नाही. म्हणजे साधा माणूस ज्या गोष्टींचा रोज त्रास घेत होता ती चिंता आता मोठ्या प्रमाणात कमी होणार आहे.
आज डिजिटल व्यवहार झपाट्याने वाढत असताना, अनेक बँका छोट्या छोट्या शुल्कावर माणसांना अडकवताना दिसत होत्या. पण RBI ने आता स्पष्ट केलं आहे की यूपीआय, NEFT, RTGS, IMPS, नेट बँकिंग हे सगळं विनामूल्य असेल. लोकांना आपल्या पैशाचा वापर करताना सतत ‘फीस लागू शकते’ या चिंतेत राहावं लागणार नाही. बँकांमध्ये वार्षिक शुल्कांबाबत जे मनमानी पद्धतीने आकारले जायचे, त्यावरही आता बंधन आलं आहे. बँकेकडून खातेाचं वार्षिक शुल्क BSBD साठी आकारता येणार नाही. यामुळे लाखो खातेदारांचा अनाठायी खर्च कमी होणार आहे.
नवा नियम सांगतो की महिन्यात चार कॅश विड्रॉल पूर्णपणे मोफत असतील आणि यात बँक शाखेतून काढणं, एटीएममधून काढणं आणि निधी हस्तांतरण हे सगळं धरले जातील. त्यानंतर पैसे काढण्यासाठी साधं शुल्क लागू होईल. पण इथेही मोठा फरक असा की या चार मोफत व्यवहारांनी अनेक सामान्य लोकांचा महिनाभराचा व्यवहार सहज झाकला जातो. छोट्या शहरातील लोक, ज्येष्ठ नागरिक, छोटे दुकानदार यांना या नियमाचा जास्त फायदा होईल.
तसेच RBI ने बँकांच्या कर्ज देण्याच्या पद्धतीबाबतही मोठा बदल जाहीर केला आहे. एखाद्या मोठ्या गटाला अतिप्रमाणात कर्ज देऊन बँका स्वतःचं धोका वाढवत होत्या. पण आता ‘Concentration Risk’ वर कडक नियम लागू केले आहेत. कोणत्याही गटाला किंवा व्यक्तीला मर्यादेपेक्षा जास्त कर्ज देऊ नये असा ठोस संदेश बँकांना देण्यात आला आहे. बँका, कर्जदार आणि संपूर्ण वित्तीय व्यवस्थेचं संतुलन राखण्यासाठी हा बदल अत्यंत महत्त्वाचा मानला जातोय.
हे सगळे नवे बदल 1 एप्रिल 2026 पासून लागू होतील. त्यामुळे पुढच्या काही महिन्यांत बँकिंग क्षेत्रात मोठे बदल दिसतील. सामान्य माणसासाठी बँकिंग सेवा सोप्या, पारदर्शक आणि स्वस्त करण्याचा प्रयत्न RBI ने पुन्हा एकदा स्पष्ट दाखवला आहे. आतापर्यंत किमान बॅलन्स, लपलेली फी आणि मनमानी नियमांमध्ये अडकलेल्या लोकांना आता या निर्णयांनी खूप मोठा श्वास मिळेल.
एकंदरित पाहता, MPC च्या निर्णयांपूर्वी आलेली ही बातमी लोकांसाठी खरंच दिलासादायक आहे. कारण अर्थव्यवस्थेची मोठी गणितं वेगळी, पण सामान्य माणसाला फायदा काय हेच लोक जास्त बघतात. आणि RBI च्या या बदलांनी नेमकं तेच केलं आहे.
1 thought on “RBI New Rule: आरबीआयचा बँक खातेधारकांसाठी दोन मोठे नवीन नियम लागू! त्याचा फायदा होणार का तोटा पहा!”