Beneficiary Status: ग्रामीण भागातील शेतकरी असो की शहरालगत शेती करणारा कुटुंबप्रमुख… पीएम किसान योजनेचा हप्ता हा अनेकांसाठी केवळ २००० रुपयांचा आकडा नाही, तर बियाणं घ्यायचं आश्वासन आहे, खतासाठी उधारी कमी करण्याची आशा आहे आणि कधीकधी घरखर्च सांभाळण्याचा एक आधारही आहे. त्यामुळेच सध्या गावोगावी एकच चर्चा सुरू आहे – पीएम किसानचा २२वा हप्ता फेब्रुवारीला येणार की मार्चला?
देशभरातील कोट्यवधी शेतकरी प्रधानमंत्री किसान सन्मान निधी योजनेचा लाभ घेत आहेत. या योजनेत दरवर्षी शेतकऱ्यांच्या खात्यात ६ हजार रुपये थेट जमा केले जातात. तीन महिन्यांच्या अंतराने २ हजार रुपयांचे तीन हप्ते दिले जातात. आतापर्यंतचे हप्ते वेळेवर मिळाल्याने शेतकऱ्यांचा या योजनेवर विश्वास बसला आहे. मात्र, आता २२व्या हप्त्याची प्रतीक्षा थोडी लांबत चालल्याने अनेकांच्या मनात संभ्रम निर्माण झाला आहे.
मागील वेळापत्रक पाहिलं तर ऑक्टोबरचा हप्ता प्रत्यक्षात नोव्हेंबरमध्ये शेतकऱ्यांच्या खात्यात जमा झाला होता. त्या हप्त्यानंतर साधारण चार महिन्यांचा कालावधी धरला, तर पुढचा म्हणजेच २२वा हप्ता फेब्रुवारी महिन्यात येण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे. मात्र, सध्या तरी केंद्र सरकारकडून याबाबत कोणतीही अधिकृत तारीख जाहीर करण्यात आलेली नाही. त्यामुळे “फेब्रुवारी की मार्च?” हा प्रश्न अजूनही अनुत्तरितच आहे. तरीही, मागील अनुभव पाहता फेब्रुवारीच्या अखेरीस किंवा मार्चच्या सुरुवातीला हा हप्ता येण्याची शक्यता नाकारता येत नाही.
पण इथे एक महत्त्वाची बाब लक्षात ठेवणं गरजेचं आहे. पीएम किसानचा हप्ता आपोआप खात्यात येतो, असं समजून चालणार नाही. सरकारने काही नियम स्पष्टपणे ठरवले आहेत आणि ते पूर्ण केल्याशिवाय हप्ता अडकू शकतो. अनेक शेतकऱ्यांचे पैसे फक्त कागदपत्रांच्या त्रुटीमुळे थांबले आहेत, हे वास्तव आहे.
सर्वात महत्त्वाचं काम म्हणजे ई-केवायसी. आजही अनेक शेतकरी “मागच्या वेळी पैसे आले होते, यावेळीही येतील” या भरोशावर ई-केवायसीकडे दुर्लक्ष करतात. पण आता सरकारने ई-केवायसी अनिवार्य केली आहे. आधार कार्ड, बँक खाते आणि पीएम किसानची माहिती यामध्ये जुळवाजुळव नसेल, तर हप्ता थेट अडतो. आधार-बँक लिंक नसेल, नावात किंवा खात्याच्या तपशीलात छोटीशी चूक असली तरी पैसे खात्यात येत नाहीत.
ई-केवायसी प्रक्रिया फार अवघड नाही. मोबाईल किंवा संगणकवरून पीएम किसानच्या अधिकृत वेबसाइटवर जाऊन ती पूर्ण करता येते. ज्यांना ऑनलाइन जमत नसेल, त्यांनी जवळच्या सीएससी केंद्रात जाऊन ही प्रक्रिया करून घ्यावी. काही शेतकरी “नंतर करू” म्हणत राहतात आणि शेवटी हप्ता न आल्यावर कृषी कार्यालयाच्या फेऱ्या माराव्या लागतात. त्यामुळे वेळ असतानाच सर्व कागदपत्रं तपासून घ्या, हीच खरी शहाणपणाची गोष्ट आहे.
जर सर्व कागदपत्रं बरोबर असतील, ई-केवायसी पूर्ण असेल आणि तरीही पैसे आले नाहीत, तर घाबरण्याचं कारण नाही. अशावेळी जवळच्या कृषी कार्यालयाशी किंवा सीएससी केंद्राशी संपर्क साधून तुमची स्थिती तपासून घेता येते. अनेक वेळा तांत्रिक कारणांमुळेही हप्ता उशिरा येतो. Beneficiary Status
शेवटी एवढंच म्हणावंसं वाटतं की, पीएम किसान योजना ही शेतकऱ्यांसाठी आधार देणारी योजना आहे, पण त्या आधारासाठी थोडी जागरूकता देखील गरजेची आहे. २२वा हप्ता फेब्रुवारीत येईल की मार्चमध्ये, हे लवकरच स्पष्ट होईल. मात्र, तो हप्ता खात्यात यावा, यासाठी आजच तुमची कागदपत्रं नीट आहेत का, ई-केवायसी पूर्ण आहे का, हे एकदा तपासून पाहणं प्रत्येक शेतकऱ्याच्या हिताचं आहे. कारण वेळेवर केलेली छोटी काळजी उद्या मोठ्या अडचणीपासून वाचवू शकते.