Cotton Market Price Update: राज्यातील कापूस उत्पादक शेतकऱ्यांसाठी सध्या कापसाच्या बाजारातून थोडासा दिलासा देणारी, पण तितकीच अस्वस्थ करणारी परिस्थिती पाहायला मिळत आहे. गेल्या काही दिवसांपासून कापसाच्या दरात हळूहळू वाढ होत असून, खुल्या बाजारात कापूस ७,६०० ते ७,७०० रुपये प्रतिक्विंटलपर्यंत पोहोचला आहे. काही दिवसांपूर्वी हाच कापूस ७,२०० रुपयांवर अडकलेला होता. ही दरवाढ जरी समाधान देणारी वाटत असली, तरी सरकीचे दर, डॉलरची उसळी आणि आयात धोरणावरील संभ्रम यामुळे शेतकऱ्यांच्या मनात चिंता कायम आहे.
सरकी महागली, कापसाला आधार
सध्याच्या दरवाढीमागे सर्वात मोठं कारण म्हणजे सरकीच्या दरात झालेली जोरदार वाढ. काही आठवड्यांपूर्वी ३,१०० रुपये प्रतिक्विंटल असलेले सरकीचे दर आता थेट ३,५५० रुपयांवर गेले आहेत. तेलगिरण्या आणि प्रक्रिया उद्योगांकडून वाढलेली मागणी यामागे मुख्य कारण मानले जात आहे. सरकी महागली की कापसाच्या भावाला थोडा आधार मिळतो, हे शेतकऱ्यांना चांगले माहीत आहे. त्यामुळेच कापसाच्या गाठींचे दरही सध्या चढते असल्याचे बाजारात दिसून येत आहे.
डॉलरचा फटका आणि रुपयाची घसरण
आंतरराष्ट्रीय बाजारात डॉलर मजबूत होत चालला असून रुपया मात्र कमजोर झाला आहे. काही दिवसांपूर्वी ८७ रुपयांच्या आसपास असलेला डॉलर आता ९१ रुपयांच्या पुढे गेला आहे. याचा थेट परिणाम कापसाच्या गाठींच्या दरावर झाला आहे. देशांतर्गत बाजारात कापूस गाठीचे दर ४९ हजारांवरून थेट ५२ हजार रुपयांपर्यंत वाढले आहेत. डॉलर महागल्याने आयात-निर्यात व्यवहार महाग होतात आणि त्याचा परिणाम संपूर्ण कापूस बाजारावर जाणवतो.
आयात धोरणावरून वाद पेटले
कापूस बाजारातील सध्याची सगळी अनिश्चितता आयात धोरणाभोवती फिरताना दिसत आहे. सध्या ३१ डिसेंबरपर्यंत कापसावरील आयात शुल्कात सवलत लागू आहे. मात्र, त्यानंतर ही सवलत कायम राहणार की नाही, याबाबत कोणतीही स्पष्टता नाही. कापड उद्योग स्वस्त कापसासाठी आयात शुल्क पूर्णपणे रद्द करण्याची मागणी करत आहे. तर दुसरीकडे, आयात शुल्क कायम राहिले नाही, तर देशांतर्गत कापसाचे दर कोसळतील, अशी भीती शेतकरी व्यक्त करत आहेत.
जागतिक बाजार स्वस्त, देशांतर्गत कापूस महाग
जागतिक बाजारात सध्या कापसाच्या गाठीचे दर ५० हजार रुपयांच्या आत आहेत. त्यामुळे व्यापारी आणि उद्योग स्वस्त आयात कापसाकडे वळताना दिसत आहेत. भारतात कापसाचे दर तुलनेने जास्त असल्याने आयात वाढण्याची शक्यता नाकारता येत नाही. याचा सर्वात मोठा फटका पुन्हा शेतकऱ्यांनाच बसू शकतो, अशी भीती जाणकार व्यक्त करत आहेत.
अमेरिका-ब्राझीलमधून आयात वाढतेय
भारताची अमेरिका आणि ब्राझीलसोबत सध्या व्यापारविषयक चर्चा सुरू असून, या देशांतून मोठ्या प्रमाणात कापूस आयात होत आहे. आयात शुल्क वाढल्यास आयात कापूस महाग होईल, त्यामुळे उद्योगांकडून शुल्क सवलत कायम ठेवण्यासाठी केंद्र सरकारवर दबाव वाढवला जात आहे. Cotton Market Price Update
कृषी अभ्यासकांचा इशारा
कृषी अभ्यासक विजय जावंधिया यांनी सरकारच्या धोरणांवर तीव्र टीका केली आहे.
ते म्हणतात, “कच्चा माल स्वस्त आणि तयार माल महाग, असे धोरण राबवले जात आहे. याचा थेट फटका कापूस उत्पादक शेतकऱ्यांना बसतोय. हे धोरण बदलले नाही, तर भविष्यात कापूस शेती संकटात येऊ शकते.”
पुढील काळ निर्णायक
सध्या कापसाचे दर वाढलेले दिसत असले, तरी हा दिलासा किती काळ टिकेल, हे सांगणे कठीण आहे. आयात शुल्कावरचा निर्णय, डॉलरची दिशा आणि जागतिक बाजारातील हालचाली यावर पुढील काळातील कापसाचे दर ठरणार आहेत. शेतकऱ्यांच्या हिताचा विचार करून आयात धोरणात संतुलन राखणे अत्यंत गरजेचे असल्याची मागणी आता जोर धरू लागली आहे. कारण कापूस केवळ पीक नाही, तर लाखो शेतकऱ्यांच्या कुटुंबांचा आधार आहे.