Railway News : महाराष्ट्रात रेल्वेने रोज प्रवास करणाऱ्यांची संख्या मोठी आहे. नोकरी, व्यवसाय, शिक्षण, उपचार किंवा घरगुती कामासाठी हजारो लोक दररोज रेल्वेवर अवलंबून असतात. रेल्वेचा प्रवास खिशाला परवडणारा, सुरक्षित आणि राज्याच्या कानाकोपऱ्यात पोहोचणारा असल्यामुळे आजही सामान्य माणसाचा पहिला पर्याय रेल्वेच राहिला आहे. अशा परिस्थितीत रेल्वे प्रवास अधिक जलद, सुरक्षित आणि आरामदायी व्हावा यासाठी रेल्वे प्रशासन सातत्याने पायाभूत सुविधांवर काम करत आहे. त्याचाच एक भाग म्हणून आता मनमाड ते पुणे या अतिशय वर्दळीच्या रेल्वे मार्गावर मोठा बदल घडणार आहे.
पुणे–मनमाड हा रेल्वे मार्ग केवळ प्रवासी गाड्यांसाठीच नाही, तर अवजड मालवाहतुकीसाठीही अत्यंत महत्त्वाचा मानला जातो. नाशिक, अहिल्यानगर, पुणे या भागांना जोडणारा हा मार्ग वर्षानुवर्षे प्रचंड ताण सहन करत आहे. दिवसेंदिवस या मार्गावरील प्रवाशांची संख्या वाढत असल्याने जुन्या रुळांवर येणारा ताण लक्षात घेऊन रेल्वे प्रशासनाने येथे उच्च दर्जाचे, अधिक मजबूत आणि टिकाऊ नवे रूळ टाकण्याचा निर्णय घेतला आहे.
या प्रकल्पाअंतर्गत बसवले जाणारे नवे रूळ तब्बल 550 जीएमटी म्हणजेच सुमारे 55 कोटी टन वजन सहन करण्याची क्षमता ठेवतात. त्यामुळे भविष्यात या मार्गावरून जड मालगाड्या आणि जलद प्रवासी गाड्या सुरक्षितपणे धावू शकणार आहेत. सध्या पुणे विभागातील पुणतांबा ते कन्हेगाव या रेल्वे स्थानकांदरम्यान हे काम सुरू असून, रेल्वे वाहतूक पूर्णपणे बंद न करता नियोजनबद्ध ब्लॉक घेऊन काम पूर्ण केलं जात आहे. त्यामुळे प्रवाशांचा प्रवास फारसा विस्कळीत न होता हा प्रकल्प पुढे जात आहे. Railway News
विशेष म्हणजे या कामासाठी अत्याधुनिक ‘पीक्यूआरएस’ म्हणजेच प्लेसर क्विक रिलेइंग सिस्टीम या तंत्रज्ञानाचा वापर केला जात आहे. या हायटेक पद्धतीमुळे कमी वेळेत जास्त अंतरावरील रूळ बदलणे शक्य होत आहे. केवळ एका महिन्यात या मार्गावरील जवळपास 9 किलोमीटर लांबीचे रूळ बदलण्यात रेल्वे प्रशासनाला यश आले आहे, ही बाब स्वतःतच मोठी मानली जात आहे.
आतापर्यंत या मार्गावर 52 किलो वजनाचे रूळ वापरण्यात येत होते. मात्र आता त्यांच्या जागी 60 किलो वजनाचे अधिक मजबूत रूळ बसवले जात आहेत. हे नवे रूळ अधिक टिकाऊ असल्याने भविष्यात रुळांची देखभाल कमी लागणार आहे आणि अपघातांचा धोका देखील कमी होणार आहे. या बदलाचा थेट परिणाम रेल्वे गाड्यांच्या वेगावर होणार आहे. सध्या या मार्गावर गाड्या सुमारे 110 किलोमीटर प्रतितास वेगाने धावतात, पण प्रकल्प पूर्ण झाल्यानंतर हा वेग 130 किलोमीटर प्रतितासापर्यंत वाढू शकतो, अशी माहिती रेल्वे प्रशासनाने दिली आहे.
वेग वाढल्यामुळे पुणे ते मनमाड दरम्यानचा प्रवासाचा वेळ कमी होणार आहे. त्याचा थेट फायदा नाशिक, अहिल्यानगर आणि पुणे जिल्ह्यातील हजारो प्रवाशांना होणार आहे. शिवाय अल्ट्रासोनिक टेस्टिंगसारख्या आधुनिक तपासणी पद्धतीमुळे रुळांमधील सूक्ष्म तडे वेळीच हेरले जातील, ज्यामुळे मोठे अपघात टाळणे शक्य होणार आहे.
या मार्गावर मोठ्या प्रमाणात अवजड मालगाड्या धावतात, त्यामुळे रुळांवर सतत ताण येतो. मात्र नवे मजबूत रूळ बसवल्यानंतर हा ताण मोठ्या प्रमाणात कमी होईल. जाणकारांच्या मते, एकदा या मार्गावरील सर्व रूळ बदलले गेले, तर पुढील 15 ते 20 वर्षे पुन्हा रुळ बदलण्याची गरज भासणार नाही. त्यामुळे रेल्वे प्रशासनाचा हा प्रकल्प केवळ तात्पुरता नाही, तर दीर्घकाळासाठी फायदेशीर ठरणार आहे.
एकूणच पाहता, मनमाड–पुणे रेल्वे मार्गावर सुरू असलेला हा महत्त्वाकांक्षी प्रकल्प नाशिक, अहिल्यानगर आणि पुणेकरांसाठी खऱ्या अर्थाने गेमचेंजर ठरणार असून, येत्या काळात जलद, सुरक्षित आणि अधिक विश्वासार्ह रेल्वे प्रवासाचा अनुभव प्रवाशांना मिळणार आहे.
हे पण वाचा | नवीन वर्ष सुरू होण्याआधीच रेल्वे प्रवाशांसाठी गुड न्यूज! या शहरातून सुरु होणार नवीन एक्सप्रेस गाड्या