Railway News Maharashtra:रेल्वेने प्रवास करणाऱ्या लाखो प्रवाशांसाठी एक महत्त्वाची आणि थेट खिशाला लागणारी बातमी समोर आली आहे. भारतीय रेल्वेने प्रवासी भाड्यात अल्प वाढ जाहीर केली असून हे नवे दर 26 डिसेंबर 2025 पासून लागू होणार आहेत. गेल्या अनेक वर्षांपासून प्रवासी भाड्यात फारशी वाढ न केलेल्या रेल्वेने आता वाढत्या ऑपरेटिंग खर्च, इंधन दर, देखभाल खर्च आणि पायाभूत सुविधांच्या विस्ताराचा हवाला देत हा निर्णय घेतला आहे. मात्र दिलासादायक बाब म्हणजे ही भाडेवाढ सर्वांसाठी नाही, तर केवळ लांब पल्ल्याच्या प्रवाशांसाठी मर्यादित ठेवण्यात आली आहे. Railway News Maharashtra
रेल्वे मंत्रालयाने स्पष्ट केलं आहे की, रोज लोकलने प्रवास करणारे नोकरदार, कामगार आणि कमी अंतराचा प्रवास करणाऱ्या प्रवाशांवर या निर्णयाचा परिणाम होणार नाही. उपनगरीय लोकल, मासिक पास आणि 215 किलोमीटरपर्यंतच्या जनरल प्रवासासाठी कोणतीही भाडेवाढ लागू होणार नाही. त्यामुळे रोज रेल्वेवर अवलंबून असणाऱ्या सामान्य माणसाला महागाईचा मोठा फटका बसणार नाही, असा दावा रेल्वे प्रशासनाकडून करण्यात आला आहे.
भाडेवाढीचं नेमकं गणित पाहिलं, तर रेल्वेने फार मोठी उडी घेतलेली नाही. जनरल क्लासमध्ये 215 किलोमीटरपेक्षा जास्त अंतरासाठी प्रति किलोमीटर 1 पैशाची वाढ करण्यात आली आहे. नॉन-एसी मेल किंवा एक्स्प्रेस गाड्यांसाठी प्रति किलोमीटर 2 पैशांची वाढ लागू होईल, तर एसी कोचसाठीही प्रति किलोमीटर 2 पैशांनी भाडं वाढवण्यात आलं आहे. उदाहरण द्यायचं झालं तर, एखादा प्रवासी नॉन-एसी गाडीतून 500 किलोमीटरचा प्रवास करत असेल, तर त्याला केवळ 10 रुपये अतिरिक्त मोजावे लागणार आहेत. म्हणजेच भाडेवाढ असली तरी ती सामान्य प्रवाशाला लगेच जाणवेल इतकी तीव्र नाही.
रेल्वे प्रशासनाच्या अंदाजानुसार, या मर्यादित भाडेवाढीतून 31 मार्च 2026 पर्यंत सुमारे 600 कोटी रुपयांचा अतिरिक्त महसूल मिळण्याची शक्यता आहे. हा निधी रेल्वे प्रवाशांच्या सुरक्षिततेसाठी, रुळांची निगा राखण्यासाठी, स्थानकांच्या आधुनिकीकरणासाठी आणि गाड्यांमधील सुविधा सुधारण्यासाठी वापरण्यात येणार असल्याचं सांगण्यात आलं आहे. म्हणजेच, प्रवाशांकडून घेतलेले पैसे पुन्हा प्रवाशांच्याच सोयीसाठी वापरले जाणार असल्याचा दावा रेल्वेने केला आहे.
दरम्यान, भाडेवाढीबरोबरच रेल्वेने सामान वाहतुकीबाबतही कडक भूमिका घेतली आहे. रेल्वे मंत्री अश्विनी वैष्णव यांनी संसदेत स्पष्टपणे सांगितलं की, ठराविक मर्यादेपेक्षा जास्त सामान घेऊन प्रवास करणाऱ्या प्रवाशांना आता अतिरिक्त शुल्क भरावंच लागेल. अनेकदा गाड्यांमध्ये क्षमतेपेक्षा जास्त सामान नेलं जातं, यामुळे सुरक्षिततेचा प्रश्न निर्माण होतो आणि इतर प्रवाशांनाही त्रास सहन करावा लागतो. यावरच आता रेल्वेने आवर घालण्याचा निर्णय घेतला आहे.
नवीन नियमांनुसार, सेकंड क्लासमधील प्रवाशांना 35 किलोपर्यंत सामान मोफत नेता येईल, तर शुल्क भरून कमाल 70 किलोपर्यंत सामान नेता येणार आहे. स्लीपर क्लाससाठी ही मर्यादा अनुक्रमे 40 आणि 80 किलो ठेवण्यात आली आहे. एसी 3-टियर आणि चेअर कारमध्ये 40 किलोपर्यंतच सामानाची मर्यादा असेल, तर एसी 2-टियर आणि फर्स्ट क्लासमध्ये 50 किलो मोफत आणि शुल्कासह 100 किलोपर्यंत सामान नेण्याची मुभा दिली आहे. एसी फर्स्ट क्लासमध्ये ही मर्यादा सर्वाधिक असून, 70 किलो मोफत आणि तब्बल 150 किलोपर्यंत शुल्कासह सामान नेता येणार आहे.
जर एखाद्या प्रवाशाकडे ठरवून दिलेल्या मर्यादेपेक्षा जास्त सामान असेल, तर त्याला बुकिंग ऑफिसमध्ये आगाऊ शुल्क भरून परवाना घ्यावा लागेल. अन्यथा, तपासणीदरम्यान दंड आकारला जाईल, असा इशाराही रेल्वेने दिला आहे. त्यामुळे लग्नसमारंभ, स्थलांतर किंवा मोठ्या प्रमाणावर सामान घेऊन प्रवास करणाऱ्यांना आता अधिक काळजी घ्यावी लागणार आहे.
एकूणच पाहता, रेल्वेचा हा निर्णय दुहेरी परिणाम करणारा ठरणार आहे. एकीकडे लांब पल्ल्याच्या प्रवाशांना थोडा जादा खर्च सहन करावा लागणार असला, तरी दुसरीकडे लोकल आणि रोजच्या प्रवाशांना दिलासा देण्यात आला आहे. शिवाय, मिळणाऱ्या अतिरिक्त महसुलातून सुविधा सुधारल्या गेल्या, तर प्रवाशांना भविष्यात अधिक सुरक्षित आणि आरामदायी प्रवासाचा अनुभव मिळू शकतो. मात्र, हे बदल प्रत्यक्षात किती प्रभावी ठरतात, हे येत्या काही महिन्यांत स्पष्ट होईल.