Shaktipeeth Expressway: शक्तीपीठ महामार्गाच्या मुद्द्यावरून गेल्या अनेक महिन्यांपासून राज्यातील राजकारण तापले होते. विशेषतः पंढरपूर तालुक्यातील सुपीक, बागायती आणि पाणीसमृद्ध जमिनीवरून हा महामार्ग जाणार असल्याच्या चर्चेमुळे शेतकऱ्यांमध्ये तीव्र असंतोष निर्माण झाला होता. अखेर या विरोधाची दखल घेत राज्य सरकारने मोठा आणि दिलासादायक निर्णय घेतला असून, वादग्रस्त भाग वगळत शक्तीपीठ महामार्गाचा मार्ग बदलण्यास मंजुरी देण्यात आली आहे. या निर्णयामुळे पंढरपूर तालुक्यातील शेतकऱ्यांनी सुटकेचा निश्वास टाकला आहे.
शक्तीपीठ महामार्ग हा नागपूर ते गोवा असा प्रस्तावित ग्रीनफिल्ड प्रकल्प असून, महाराष्ट्रातील अनेक धार्मिक आणि औद्योगिक केंद्रांना जोडणारा महत्त्वाकांक्षी प्रकल्प मानला जातो. मात्र या महामार्गाची घोषणा झाल्यापासूनच तो वादात सापडला. विशेषतः भीमा नदीचा काठ, मुबलक पाणी आणि ऊस, द्राक्ष, डाळिंबासारखी बागायती शेती असलेल्या पंढरपूर परिसरातून महामार्ग नेण्याच्या प्रस्तावाने शेतकरी आक्रमक झाले होते. “विकासाच्या नावाखाली आमची शेती हिरावून घेतली जात आहे,” अशी भावना उघडपणे व्यक्त केली जात होती.
आधीचा मार्ग शेतकऱ्यांच्या जखमेवर मीठ चोळणारा
आधीच्या रेखांकनानुसार, शक्तीपीठ महामार्ग कासोगाव, अनवली, खर्डी, तापकीर शेटफळ, आंबे, रांजणी, विटे, पोहोरगाव या गावांतून जाणार होता. हा संपूर्ण पट्टा भीमा नदीच्या खोऱ्यात येतो. पाणी मुबलक असल्याने येथे बागायती शेती मोठ्या प्रमाणावर फुललेली आहे. प्राथमिक सर्वेक्षणानंतर जमिनीच्या संपादनाचे दर समोर आल्यानंतर शेतकऱ्यांचा रोष आणखी वाढला. लाखो रुपयांची उत्पन्न देणारी जमीन अत्यल्प मोबदल्यात जाणार असल्याचे लक्षात येताच आंदोलन पेटले. या पार्श्वभूमीवर प्रशासनावर मार्ग बदलण्याचा दबाव वाढत गेला.
नागपूर अधिवेशनात मुख्यमंत्र्यांची मोठी घोषणा
या सगळ्या घडामोडींच्या पार्श्वभूमीवर नागपूर येथे पार पडलेल्या हिवाळी अधिवेशनात मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी महत्त्वाची घोषणा केली. शक्तीपीठ महामार्गाचा वादग्रस्त मार्ग बदलण्यात येईल आणि शेतकऱ्यांच्या भावना लक्षात घेऊन नव्या रेखांकनाला मंजुरी दिली जाईल, असे त्यांनी स्पष्ट केले. या घोषणेनंतर पंढरपूर तालुक्यात समाधानाची भावना पसरली.
कसा असेल शक्तीपीठ महामार्गाचा नवा मार्ग?
नवीन रेखांकनानुसार, शक्तीपीठ महामार्ग आता पंढरपूर तालुक्याच्या पश्चिम भागातून जाणार आहे. हा महामार्ग बार्शी, वैराग, करकंब, भोसे, पटवर्धन कुरोली मार्गे पुढे सांगोल्याला जोडला जाणार असल्याची माहिती आहे. या बदलामुळे भीमा नदीचा पाणीसमृद्ध पट्टा वाचणार असून, बागायती शेतीवर होणारा परिणाम टळणार आहे. सध्या नव्या मार्गाचे प्राथमिक सर्वेक्षण सुरू आहे. मात्र, अंतिम रेखांकनाबाबत प्रशासनाकडून गोपनीयता पाळली जात असल्याचे सांगितले जात आहे.
नव्या भागाला विकासाची संधी?
मार्ग बदलामुळे जरी काही भाग वाचला असला, तरी आता नव्या परिसरात महामार्ग जाणार असल्याने तेथील गावांमध्ये विकासाच्या अपेक्षा निर्माण झाल्या आहेत. दळणवळण सुधारणा, उद्योगधंद्यांना चालना, रोजगाराच्या संधी वाढतील, अशी आशा स्थानिक नागरिक व्यक्त करत आहेत. मात्र, “आमच्यावरही अन्याय होऊ नये,” अशी सावध भूमिका काही शेतकरी घेताना दिसत आहेत. Shaktipeeth Expressway
कोल्हापूर–सांगलीत मात्र नाराजी
दरम्यान, या निर्णयामुळे कोल्हापूर आणि सांगली जिल्ह्यांमध्ये नाराजीचे सूर उमटू लागले आहेत. नागपूर ते गोवा जोडणाऱ्या शक्तीपीठ महामार्गाला पाठिंबा देणाऱ्या ‘कोल्हापूर जिल्हा शक्तीपीठ एक्सप्रेसवे समर्थन समिती’ने उघडपणे नाराजी व्यक्त केली आहे. मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी या जिल्ह्यांचा समावेश वगळल्यामुळे, स्थानिक शेतकरी आणि नागरिकांमध्ये असमाधान असल्याचा दावा समितीने केला आहे.
एकीकडे पंढरपूरच्या शेतकऱ्यांना दिलासा मिळाला असला, तरी दुसरीकडे नव्या भागात अस्वस्थता वाढण्याची शक्यता नाकारता येत नाही. त्यामुळे येत्या काळात शक्तीपीठ महामार्गाचा अंतिम मार्ग ठरताना सरकारला सर्व घटकांचा समतोल साधावा लागणार आहे. विकास आणि शेतकऱ्यांचे हित यामध्ये योग्य तो तोल राखला जातो का, हे पाहणे आता महत्त्वाचे ठरणार आहे.