Soybean Rate : सोयाबीनचं नाव घेतलं की कित्येकांच्या मनात गेल्या दोन–तीन वर्षांचा ताप, मेहनतीने केलेला खर्च आणि बाजारात जाताना मनात येणारी ‘आज काय भाव मिळेल?’ ही अनिश्चितता एकदम डोळ्यासमोर येते. महाराष्ट्रात इतक्या मोठ्या प्रमाणात घेण्यात येणारं हे पीक… पण भाव मात्र मागच्या काही हंगामांपासून बेतातच. यावर्षी तर अनेक शेतकऱ्यांनी सोयाबीनची लागवडच कमी केली, कारण वारंवारचा तोटा परवडत नव्हता. जमीन, मेहनत, खत, औषधं… आणि शेवटी मिळणारा भाव, हे सगळं पाहून अनेकांनी इतर पिकांकडे वळणं पसंत केलं. Soybean Rate
यातच वरून अतिवृष्टीचा फटका बसला. अनेकांनी सांगितलं की शेतात उभ्या असलेल्या सोयाबीनवर पावसाची मार बसली आणि डोळ्यासमोर पीक खराब झालं. मग उत्पादन कमी होणार हे स्वाभाविकच. बाजारात येणारा माल कमी असेल तर भाव तरी वाढतील का? हा प्रश्न शेतकऱ्यांना सतत कुठेतरी मनात कुरतडत होता. पण मागची आठवडाभरची परिस्थिती पाहिली तर बाजाराने फारसं धीर दिलाय असंही म्हणता येत नाही.
आजची स्थिती अशी आहे की सोयाबीनचा सरासरी भाव ४ हजार ते ४,५०० रुपयांच्या आसपासच फिरतोय. कुठे थोडा जास्त मिळतो, कुठे कमी… पण मोठा उछाल दिसत नाही. सगळ्यांच्या नजरा डिसेंबरचा आणि त्यानंतरच्या जानेवारी महिन्याचा अंदाज काय सांगतो याकडे लागलेल्या.
यंदा देशात उत्पादन जवळपास १०० लाख टनांवर थांबेल असं म्हटलं जातंय. गेल्या वर्षाच्या तुलनेत थेट २१ टक्क्यांची घसरण हे आकडेच सांगतात की उत्पादन कमी आहे. एवढंच नाही, जगभरातील सोयाबीन उत्पादनही उणे ०.३ टक्क्यांनी कमी होणार… म्हणजे जगातही कमतरता वाढतेय. अशा वेळी शेतकऱ्यांच्या मनात आशेचा थोडासा किरण डोकावतो की कदाचित भाव तरी वर जातील का?
पण बाजाराचा प्रवास वेगळंच सांगतो. गेल्या तीन वर्षांची डिसेंबरमधली सरासरी पाहिली तर दर वर्षी सोयाबीनचे भाव खालीच सरकले. २०२२ मध्ये जवळपास ५,५०० रुपयांपर्यंत पोहोचलेले भाव पुढच्या वर्षी ४,८०० वर आले आणि मग गेल्या डिसेंबरमध्ये तर सरासरी ४,१४३ रुपये प्रति क्विंटल नोंदले गेले. यावर्षीही ट्रेंड फार बदलणार नाही असं विश्लेषक सांगताहेत.
सरकारने या हंगामासाठी हमीभाव ५,३२८ रुपये ठेवला असला तरी बाजारभाव त्यापेक्षा कमीच राहील अशी शक्यता वर्तवली गेलीय. अनेक तज्ञांनी सांगितलं आहे की डिसेंबर २०२५ मध्ये सोयाबीन ४,५१५ ते ४,८९५ रुपये प्रति क्विंटलच्या आसपास राहण्याचा अंदाज आहे. म्हणजे ६ हजार रुपयांचा टप्पा जानेवारीपर्यंत पार होईल अशी आशा ठेवली होती, ती मात्र आत्ताच्या चित्रात पूर्णपणे फिकी पडतेय.
आता सगळा खेळ पुढच्या महिन्यातील मागणीपुरवठ्यावर अवलंबून आहे. बाजारात अचानक खरेदी वाढली किंवा परदेशातून मागणी वाढली तर परिस्थिती वेगळी होऊ शकते. पण आजच्या घडीला शेतकऱ्यांच्या मनात एकच भावना कधी तरी आपलं पीकही भाव खाईल का?
जमिनीवर उभ्या पिकावर धरसोड झालेली आशा… पण मनात अजून थोडीशी का होईना, अपेक्षेची ज्योत मात्र मिटत नाही. येणारे आठवडे सोयाबीनला नवा रंग देतील की पुन्हा तेच जुने आकडे… हे पाहणं शेतकऱ्यांसाठी तितकंच ताणाचं, तितकंच उत्सुकतेचं ठरणार आहे.